Historia Fundacji XX. Czartoryskich

Film zrealizowany przez Fundację Książąt Czartoryskich, Kraków - Puławy 2009.

Czyta Anna Czartoryska

Przemiany polityczne, jakie zaszły w Polsce po wyborach w kwietniu 1989 roku, oraz Ustawa o fundacjach z kwietnia 1984 w brzmieniu Ustawy z lutego 1991, pozwoliły synowi, a zarazem prawowitemu spadkobiercy i następcy księcia Augustyna Czartoryskiego, ostatniego ordynata sieniawskiego, na powołanie Fundacji XX Czartoryskich z siedzibą w Krakowie.

Fundator - Książę Adam Karol Czartoryski-Borbon kontynuuje tym samym ideę Ordynacji sieniawskiej, istniejącej w latach 1897 - 1945.

Ordynacja ta powstała z inicjatywy Władysława Czartoryskiego, lecz weszła w życie już po jego śmierci, kiedy to została opublikowana w „Dzienniku ustaw państwa dla królestw i krajów w Radzie państwa reprezentowanych" i nazwana została „Ustawą o stanowieniu powierznictwa familijnego książąt Czartoryskich".

W ówczesnej formie Ordynacja przetrwała do połowy lat czterdziestych, czyli do roku 1945, gdy będący u władzy w Polsce obóz komunistyczny unicestwił jej działanie. Odrodzenie się demokratycznej państwowości pozwoliło księciu Adamowi Karolowi Czartoryskiemu na nawiązanie do idei swoich przodków i ponowne stworzenie instytucji zarządzającej zbiorami rodzinnymi umieszczonymi w Bibliotece i Muzeum Czartoryskich.